Fries schrijven 5 door Pyt Kramer  
 
 
Les fiif. Ga naar les 1 2 3 4 5 6 Inhoud Bezoek het cursus-FORUM !



Medeklinkers:
Die worden in principe weer net zo geschreven als in het Nederlands, maar er zijn een paar kleine apartigheidjes.

f en v, s en z
Aan het begin en einde van een woord altijd
f:
 
Klik op de luidspreker en luister:

Dy dief hat net folle oan dy slte fisk yn 't liif.

Aan het begin en einde van een woord altijd s:

 
Klik op de luidspreker en luister:

Swiete sker ferkeapje se by 't ns.

Binnen in een woord hangt het van de uitspraak af:

 
Klik op de luidspreker en luister:

De fize dieven hawwe djoere stoffen stellen.

Let op: maak je door eerst ^ te typen en dan u.
Lukt dat niet, dan gebruik je "kopier en plak":----->>
Kopier en plak: 'e
(Verwijder overtollige spaties).

Oefening: Luister en typ: Let nu op hoofdletters en leestekens!




Het Fries gebruikt altijd de
ch om een scherpe uitspraak aan te geven:

 
Klik op de luidspreker en luister:

noch 'nog'
dochs 'toch'
smoarch 'smerig'
, maar: smoarge 'smerige'
troch 'door'
berchje 'bergje'
bergje 'bergen'
Aan het laatste paar kun je horen waarom dat nodig is; het gaat echt om een verschil in uitspraak.



Het Fries heeft veel woorden met
j:

 
Klik op de luidspreker en luister:

fjouwer
sjouwe
ljocht
'niet donker'
rjocht
sljocht
tsjerke
sintsje
'zonnetje'
fertsjinje



Er zijn veel woorden waarbij je de r niet kunt horen,
maar die wordt dan net als in het Nederlands wel geschreven:

 
Klik op de luidspreker en luister:

sturt
koart
toarst
'dorst'
barste
baarne
bern

'e maak je door eerst ' te typen en dan (spatie +) e.
Lukt dat niet, dan gebruik je "kopier en plak":----->>
Kopier en plak: 'e
(Verwijder overtollige spaties).

Oefening: Luister en typ: Let nu op hoofdletters en leestekens!


Let op: in plaats van yn de, op de, t de schrijf je yn 'e, op 'e, t 'e.


Zo zijn er ook woorden met een "stomme" l:

 
Klik op de luidspreker en luister:

ld
slt
kld
hlde



En dan de "stomme" n, die dan wel de voorgaande klinker een neusklank geeft:

 
Klik op de luidspreker en luister:

kns
lns
keunst
geunst
dnsje
gnzje
wenje
'wonen'

Zie ook: Hoe zeg je: Frysln

Oefening: Luister en typ: Let nu op hoofdletters en leestekens!




Met de beruchte
tussen-n heb je in het Fries niets te maken; die wordt niet gesproken en niet geschreven.
Het is dus gewoon:

klokkestoel
roazetn
doarpetocht

Meervoud:

soms veranderen klinkers of medeklinkers in het meervoud:

 
Klik op de luidspreker en luister:

ko - kij
laam - l
ammen
daam - d
ammen
faam
'meid' - fammen
hn - h
annen
hoas - h
oazzen, maar:
doas - doazen
hs - h
uzen, maar:
ms - mzen
berch- ber
gen
baarch - b
argen

Oefening: Vertaal De koeien lopen over de dammen.
en typ:
Let nu op hoofdletters en leestekens!

Oefening: Vertaal In die huizen wonen mooie meiden.
en typ:
Let nu op hoofdletters en leestekens!




Verkleinwoorden en andere afleidingen:

Daar gebeurt soms hetzelfde:

 
Klik op de luidspreker en luister:

lamke
damke
famke
'meisje'
hantsje
hantekening
santjin
'17'
hoaske
doaske
hske
hslik
'huiselijk'
barchje
'varkentje'
std - stedsje
bd - bedsje

Oefening: Vertaal Het meisje gaat vroeg naar huis.
en typ:
Let nu op hoofdletters en leestekens!

Oefening: Vertaal De lammetjes lopen in een groot stuk land.
en typ:
Let nu op hoofdletters en leestekens!