Fries schrijven 4 door Pyt Kramer  
 
 
Les fjouwer. Ga naar les 1 2 3 4 5 6 Inhoud Bezoek het cursus-FORUM !



"Gebroken" klanken:

Die horen vaak bij de gedraaide klanken, waarbij dan het 'grondwoord'
de gedraaide klank heeft zonder breking en afgeleide woorden (meervoud,
verkleinwoord enz.) de gebroken klank:

ea
Klik op de luidspreker en luister:

beam grondwoord zonder breking
beamke
verkleinwoord
beammen
meervoud
earder
fear
'veer'
geen breking
fearje 'veren'
werkwoord
fearren 'veren'
meervoud
In het laatste geval kun je de breking aflezen aan de dubbele medeklinker [rr];
niet gebroken zijn dus:
seagje
leare
'leren'
, maar wel weer:
tegearre 'met zijn beiden'

Oefening: Luister en typ: Let nu op hoofdletters en leestekens!



ie
Klik op de luidspreker en luister:

hier geen breking
hierke
verkleinwoord
ferhierje
werkwoord
giet 'gaat'
fier
geen breking
fierder
afgeleide vorm
fierte
afgeleide vorm
stien
'steen'
geen breking
stiennen meervoud
liene 'lenen' geen breking

Oefening: Luister en typ: Let nu op hoofdletters en leestekens!




oa
Klik op de luidspreker en luister:

soan geen breking
soantsje
verkleinwoord
foar't
'voordat'
doaze
'doos'
geen breking
doaske
verkleinwoord
doar
'deur'
geen breking
doarren
meervoud
koaren
'koren'
geen breking

Oefening: Luister en typ: Let nu op hoofdletters en leestekens!



oe-uo
Klik op de luidspreker en luister:

foet 'voet' geen breking
fuotten
meervoud
foer
geen breking
fuorje
werkwoord
duorje
fuort 'weg, vertrokken'
Hier is de breking extra aangegeven in de spelling
uo

Oefening: Luister en typ: Let nu op hoofdletters en leestekens!



Soms heeft alleen het werkwoord breking, maar het meervoud niet:

 
Klik op de luidspreker en luister:

boar, boaren, boarje
boer, boeren, buorkje

 
Klik op de luidspreker en luister:

Soms is er breking zonder een ongebroken klank:
ljedder 'ladder'
hjir 'hier'
hoastje 'hoesten'
buorman 'buurman

Oefening: Luister en typ: Let nu op hoofdletters en leestekens!



Let goed op het verschil tussen (gebroken) oa en uo:

 
Klik op de luidspreker en luister:

Foar't er it wist wie se fuort.
'Voor hij het wist was ze weg.'


Twee- en drieklanken:

ai-ei
Klik op de luidspreker en luister:

Meestal dezelfde uitspraak; ai wordt niet vaak gebruikt.
laitsje
maitiid
reitsje
meitsje
mei
mei-inoar
'samen'
dei
nei
benei
'bijna'
feie
wei
'weg; zoek'

Oefening: Luister en typ: Let nu op hoofdletters en leestekens!




ij
Klik op de luidspreker en luister:

nij
rij
'verkwistend'
snije
hy snijt
(geen d, dus ook geen dt).
mije
'mijden'
NB: de woordjes hy, wy, dy 'jou', by, sy hebben meestal ook deze uitspraak.

Oefening: Luister en typ: Let nu op hoofdletters en leestekens!



aai-oai-oei
Klik op de luidspreker en luister:

Alle drie verschillende uitspraak.
aai 'ei'
kaai
waaie

roaie
'mikken'
moai
Maar vaak "gebroken" in
moaier
moaist

bloeie
boei

Oefening: Luister en typ: Let nu op hoofdletters en leestekens!




eo-eau
Klik op de luidspreker en luister:

Gelijke uitspraak:
freon
sneon
dreaun
dreau
'dreef'
bleaun

Oefening: Luister en typ: Let nu op hoofdletters en leestekens!




iuw
Klik op de luidspreker en luister:

driuwe
ik driuw
hy driuwt
bliuwe
triuwe
skriuwe

Oefening: Luister en typ: Let nu op hoofdletters en leestekens!