Evoluanta gramatiko al la kurso friza de P. Kramer

Apartenintaj al lecionoj 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 - Returne al leciono 1

Por chiu leciono la vortoj novaj estas en dikaj literoj. La plejaj unuaj vortoj estas provizore foriginta, sed estas koloktinta en la Evoluinta Gramatiko apud la fino.

Leciono 1

Vi estas lerninta:

artikoloj        
substantivoj de-vortoj     les
adjektivoj       goed
pronomoj persona akuzativo/dativo 1e persono my
      2e persono dy
  malpersona     it
  demandanta     hoe
numeraloj       ien
adverboj        
prepozicioj       mei
konjunkcioj        
interjekcioj       goeie
verboj estanta tempo ununombro 3e persono is, giet
nomoj viraj     Jan, Pyt
vokaloj mallongaj     les, is, (Jan), hoe, Pyt
  longaj & diftongoj     mei, dy, my
  'turnintaj' diftongoj     ien, goed
  'rompintaj' diftongoj      
  etendintaj vokaloj      

Atentu la specialan prononcon de y en dy, my (kaj ankau en hy); tio valoras sola por tiu chi vortoj kaj sola se ili havas la akcenton.
La prononcon de it estas [
ct], en kie [c] estas e sensona.




Leciono 2

La nove lernintaj vortoj estas presinta en dika litero.

artikoloj ununombro de-vortoj   de
    it-vortoj   it
  multenombro ala gentoj   de
substantivoj ununombro de-vortoj   fyts, ko, wein
    it-vortoj   hs
  multenombro ala gentoj   weinen
adjektivoj       ld, jong, nij
pronomoj persona akuzativo/dativo 1e persono my
      2e persono dy
  malpersona     it
  demandanta     hoe
numeraloj       ien, twa
adverboj       ek
prepozicioj       mei, nei
konjunkcioj       mar
interjekcioj       goeie
verboj estanta tempo ununombro 3e persono is, giet
    multenombro ala personoj binne
  imperativo     harkje
nomoj viraj     Jan, Pyt
vokaloj mallongaj     e, i, , oe, y, jong, mar
  longaj & diftongoj     ei/y/ij, ko, twa
  'turnintaj' diftongoj     ie, oe, ld,
  'rompintaj' diftongoj      
  etendintaj vokaloj     hs

Genro: La pleja substantivoj estas de-vortoj, sekve havas de kiel artikolo.
it-vortoj kiel
hs havas it kiel artikolo. La distribuo ne estas chiam sama kiel en la nederlanda: de oere 'la horo'.
La multenombro estas ordinare forminta per alfiksighi de -en al la ununombro: weinen, fytsen, lessen.
Kelkaj vortoj shinghas de la vokalo en la multenombro:
hs - huzen.
Ankau kelkaj vortoj havas neregulaj multenombroj: la multenombro de ko estas kij.
Verboj: Atentu kiu la Let erop dat de finajho al -e klare diverencas onderscheidt de la al -n.
Harkje estas ekzemplon de la dua klaso de malforta verboj, kiu estas sole konservinta en la friza.




Leciono 3

artikoloj ununombro de-vortoj   de
    it-vortoj   it
  nedifinita ala gentoj   in
  multenombro ala gentoj   de
substantivoj ununombro de-vortoj   boer, winkel
    it-vortoj   hs
  multenombro ala gentoj   weinen
adjektivoj       nij, drok
pronomoj persona nominativo 1e persono ik
      2e persono do
    akuzativo/dativo 1e persono my
      2e persono dy
  nedifinita     it
  demandanta     hoe
numeraloj       twa, trije
adverboj       boppe, dan, no, noch
prepozicioj       mei
konjunkcioj       mar, en
interjekcioj       ja, nee
verboj estanta tempo ununombro 1e persono bin, haw
      2e persono bist, hast
      3e persono is, giet
    multenombro ala personoj binne
  estanta participo     folgjend
nomoj viraj     Jan, Pyt
vokaloj mallongaj     e, i, , oe, y, o, a
  longaj & diftongoj     ei/y/ij, o, a, nee
  'turnintaj' diphthong     ie, oe,
  'rompintaj' diftongoj      
  etendintaj vokaloj    

Atentu: la prononco de i en la vorto in estas malsonora kiel en la vorto een en la nederlanda.

Stato de la VOKALOJ Priparolanta: Venonta:
mallongaj a, e, i, , o, oe, y u,
longaj & diftongoj a/aa, e/ee, ei/ij/y, o/oo, au/ou, ui., eu
'turnintaj' diftongoj /, ie, oe ea, , oa, ue
'rompintaj' diftongoj   i, e, o, uo, ju
etendintaj vokaloj ii
Atentu: estas alia grafismo por , dependa de la vorto.





Leciono 4

artikoloj ununombro de-vortoj   de
    it-vortoj   it
  nedifinita ala gentoj   in
  multenombro ala gentoj   de
substantivoj ununombro de-vortoj   kast, reis
    it-vortoj   hs
  multenombro ala gentoj   weinen
adjektivoj       fol, min
pronomoj persona ununombro nominativo 1e persono ik
      2e persono do
    akuzativo/dativo 1e persono my
      2e persono dy
  persona multenombro      
    alaj kazoj 2e persono jim
  nedifinita     it, men
  possessive      
    multenombro 1e persono s
  resenda      
  montranta     sa'n
    it-vortoj   dat
  demandanta     hoe
  relativa      
numeraloj       fjouwer, folle
adverboj       gau, grif, hjir, hjoed, net, sa, wis, wol
prepozicioj       mei
konjunkcioj       mar, en
interjekcioj       nee, tanke
verboj infinitive     ite
  estanta tempo ununombro 1e persono bin, haw
      2e persono bist, hast
      3e persono krijt, past
    multenombro ala personoj hawwe, kinne
  estanta participo     folgjend
  pasinta participo     hn
nomoj viraj     Jan, Pyt
vokaloj mallongaj     e, i, , oe, y/ ite, o, a, juster, s
  longaj & diftongoj     ei/y/ij, o, a, ee, fjouwer/ gau
  'turnintaj' diftongoj     ie, oe, ,
  'rompintaj' diftongoj      
  etendintaj vokaloj    





Leciono 5

artikoloj ununombro de-vortoj   de, 'e
    it-vortoj   it
  nedifinita ala gentoj   in
  multenombro ala gentoj   de
substantivoj ununombro de-vortoj   buorren, grammatika, sker, tee, tsiis|
    it-vortoj   hs, wurd
  diminutivoj it-vortoj   hompke
  multenombro ala gentoj   weinen, wurden
adjektivoj       fier, sd
  deklinaciinta     nije
  komperativa     fierder
pronomoj persona ununombro nominativo 1e persono ik
      2e persono do
    akuzativo/dativo 1e persono my
      2e persono dy
  persona multenombro     wy
    alaj kazoj 2e persono jim
  nedifinita     it, men
  possessive      
    multenombro 1e persono s
  resenda      
  montranta      
    it-vortoj   dat
  demandanta     hoe, wat
  relativa      
numeraloj       folle, fiif
adverboj       aanst, dr, drfan
prepozicioj       fan, foar, ta, yn
konjunkcioj       mar, en
interjekcioj       nee, tanke
verboj infinitive     dwaan, ha(wwe), wurde
  estanta tempo ununombro 1e persono haw, kin
      2e persono hast, wolst
      3e persono past, liket
    multenombro ala personoj geane, sille
  estanta participo     folgjend
  pasinta participo     hn
  imperfekto ununombro 3e persono sei
  imperativo     lear, rieplachtsje, besykje
nomoj viraj     Jan, Pyt
vokaloj mallongaj     e, i, , oe, y/i, o, a, i, u, , sker
  longaj & diftongoj     ei/y/ij, o, a, ee, ou/au, aanst
  'turnintaj' diftongoj     ie, oe, , dr, geane
  'rompintaj' diftongoj     buorren, firder, for
  etendintaj vokaloj     , fiif

Diminutivoj estas ordinare forminta kun la sufikso -ke: leske, fytske, koke, boerke, reiske.
Post -l kaj -n estas la sufikso -tsje: winkeltsje, weintsje. Post -k kaj -t ghi estas -je: bakje, kastje.
Kelkafoje shaghas la radiko-vokalo: hs - hske, fiif - fyfke 'vijfje'; finighanda -e malaperas: hompe - hompke.
Adjektivoj ricevas kun atributa uzo flekso-sufikso -e kun de-vortoj: de nije wein, in nije wein, nije weinen. Kun it-vortoj aperas la sufikso sole en la multenombro au kun uso de la difinita articulo: it nije hs, de nije huzen, sed alie makas tiu: in nij hs, nij wetter 'nova akvo'. Kun substantiva uso post in estas -n aldoninta: in nijen 'novo'.
Atentu la dua klaso de malforta verboj, kiu en la infinitivo en -je finighas: rieplachtsje, lykje, besykje. La sufiksoj en la estanta tempo ununombro zijn: -je, -est, -et; multenombro -je: ik lykje, do likest, hy liket; wy lykje. La unua klaso havas en la infinitivo la sufikson en -e: leare. La sufiksoj por la estanta tempo ununombro estas en tiu okazo -, -st, -t; multenombro -e: ik lear, do learst, hy leart; wy leare.
Kiel helpaj verboj estas uzinta: wolle 'voli': wolst do .. ha?; sille por la estonta tempo: wy sille swimme 'vi iros naghi'; moatte 'devi'; kinne 'povi'; meie 'havi permeson'.
Do ekzemple ne komme: 'Mi prenos vin' estas: Ik sil dy helje.




Leciono 6

artikoloj ununombro de-vortoj   de, 'e
    it-vortoj   it
  nedifinita ala gentoj   in
  multenombro ala gentoj   de
substantivoj ununombro de-vortoj   doar, holle, jas, pet, tsjerke, wiette
    it-vortoj   wurd, waar
  diminutivoj it-vortoj   hompke, bytsje
  multenombro ala gentoj   doarren, froulju
adjektivoj       sd, wiet
  deklinaciinta     nije, tichte
  komperativa     fierder
pronomoj persona ununombro nominativo 1e persono ik
      2e persono do
    akuzativo/dativo 1e persono my
      2e persono dy
  persona multenombro nominativo 1e persono wy
    akuzativo/dativo 1e persono s
    alaj kazoj 2e persono jim
  nedifinita     it, men
  possessive      
    multenombro 1e persono s
  resenda      
  montranta      
    it-vortoj   dat
  demandanta     wat, hokker
  relativa      
numeraloj       beide, seis
adverboj       mar, tegearre ||
prepozicioj       oer, op, troch
konjunkcioj       mar, en
interjekcioj       nee, tanke
verboj infinitive     wurde, gean
  estanta tempo ununombro 1e persono kin, draach
      2e persono hast, wolst
      3e persono liket, reint
    multenombro ala personoj kinne, moatte
  estanta participo     folgjend
  pasinta participo     hn
  imperfekto ununombro 1e persono woe
      3e persono sei
  imperativo     besykje
nomoj viraj     Jan, Pyt
vokaloj mallongaj     e, i, , oe, y/i, o, a, i, u, ,
  longaj & diftongoj     ei/y/ij, o, a/aa, ee, ou/au
  'turnintaj' diftongoj     ie, oe, , , ea, doar
  'rompintaj' diftongoj     uo, i, o, tegerre
  etendintaj vokaloj     , ii

Substantivoj: frou havas deferencanta multenombro froulju; kaj tiel manlju kun man.
'Rompo' de diftongoj en multenombro montras dorren kun doar. De wiet estas witte derevinta kun rompinta vokalo.
Verboj: Komparu la multenombro geane inter la infinitivo gean. Chi tiu diferenco estas karakterize por la malmultaj una-silabiga verboj:
stean 'stari', wy steane; slaan 'bati', wy slane; jaan 'doni', wy jouwe; dwaan, wy dogge; sjen 'vidi', wy sjogge.





Leciono 7

artikoloj ununombro de-vortoj   de, 'e
    it-vortoj   it
  nedifinita ala gentoj   in
  multenombro ala gentoj   de
substantivoj ununombro de-vortoj   dei, moarn, skoalle, wei
    it-vortoj   bern, skiep
  diminutivoj it-vortoj   hompke
  multenombro ala gentoj   bern, skiep
adjektivoj       wiet, ml
  deklinaciinta     nije, tichte
  komperativa     fierder
pronomoj persona ununombro nominativo 1e persono ik
      2e persono do
    akuzativo/dativo 1e persono my
      2e persono dy
  persona multenombro nominativo 1e persono wy
    akuzativo/dativo 1e persono s
    alaj kazoj 2e persono jim
    nominativo 3e persono se, hja
  nedifinita     men, ien
  possessive      
    multenombro 1e persono s
  resenda      
  montranta      
    it-vortoj   dat
  demandanta     hoe, wat, hokker
  relativa      
numeraloj       seis, sn
adverboj       der, derom, dochs, efkes, fuort, krekt, mar, moarn, wakker
prepozicioj       by, oan
konjunkcioj       en, dat
interjekcioj       tanke, sa
verboj infinitive     wurde, gean
  estanta tempo ununombro 1e persono draach, tink
      2e persono hast, wolst
      3e persono reint, rint
    multenombro ala personoj moatte, boartsje
  estanta participo     folgjend, oan it sjongen
  pasinta participo     hn, west
  imperfekto ununombro 1e & 3e persono sei, gie
  imperativo     besykje, sjoch
nomoj viraj     Jan, Pyt
vokaloj mallongaj     e, i, , oe, y/i, o, a, i, u, ,
  longaj & diftongoj     ei/y/ij, o, a/aa, ee, ou/au
  'turnintaj' diftongoj     ie, oe, , , ea
  'rompintaj' diftongoj     uo, i, o, e
  etendintaj vokaloj     , ii

Substantivoj: Rimarku ke bern ne shanghas en la multenombro; sole la articulo shaghas. La samo chi skiep.
Neregulaj multenombroj ankau chi wei - wegen kaj dei - dagen.
Adjektivoj: Iafoje estas la flekso-sufikson ellasinta por certa emocia efekto esprimi: it
ml waar, de ld man.
Adverboj: der estas pli malofta usinta ol er en la nederlanda: ik haw ien kocht 'mi achetis uno'.
Verboj:
La konstruo chi oan it .. estas ofte usinta por indiki ke la agado ankorau iras plue.





Leciono 8

artikoloj ununombro de-vortoj   de, 'e
    it-vortoj   it
  nedifinita ala gentoj   in
  multenombro ala gentoj   de
substantivoj ununombro de-vortoj   heit, jierdei, mem, sneon, wike
    it-vortoj   feest, jier
  diminutivoj it-vortoj   hompke
  multenombro ala gentoj   froulju, bern
adjektivoj       wiet, ml
  deklinaciinta     nije, tichte
  komperativa     fierder, lder
pronomoj persona ununombro nominativo 1e persono ik
      2e persono do
    viraj 3e persono hy, [enklitika:] er
    virinaj 3e persono se
    akuzativo/dativo 1e persono my
      2e persono dy
         
  persona multenombro nominativo 1e persono wy
    akuzativo/dativo 1e persono s
    alaj kazoj 2e persono jim
    nominativo 3e persono se, hja
  nedifinita     men, ien
  possessive viraj 3e persono syn, [nominala uso:] sines
    virinaj 3e persono har
    multenombro 1e persono s, [nominala uso:] uzes
      2e persono jim
  resenda      
  distributive      
  montranta de-vortoj   dy
    it-vortoj   dat
  demandanta     hoe, wannear
  relativa      
numeraloj       acht, fjirtich, fyftich, santich
adverboj       al, gau, wer
prepozicioj       by, oan
konjunkcioj       dat, as
interjekcioj       sa, no
verboj infinitive     wurde, gean
  estanta tempo ununombro 1e persono draach, tink
      2e persono hast, wolst
      3e persono rint, wurdt
    multenombro ala personoj moatte, boartsje
  estanta participo     folgjend, oan it sjongen
  pasinta participo     west, lokwinske
  imperfekto ununombro 1e & 3e persono sei, gie
  imperativo     sjoch, set
nomoj viraj     Jan, Pyt
vokaloj mallongaj     e, i, , oe, y/i, o, a, i, u, ,
  longaj & diftongoj     ei/y/ij, o, a/aa, ee, ou/au
  'turnintaj' diftongoj     ie, oe, , , ea, eo
  'rompintaj' diftongoj     uo, i, o, e
  etendintaj vokaloj     , ii

Tagoj de la semajno: snein, moandei [mandi], tiisdei, woansdei [v:zdi], tongersdei, freed, sneon.
Verboj:
La pasinta participo de la -je-verboj finighas ordinare en -e: lokwinske, rieplachte, sed besocht 'provinta'.
Pronomoj: La plej proksimaj parencoj estas chiam indikinta de multenombro-formoj s, jim.
Vokaloj: La sono eo aperas ankau skribinta kiel eu antau r (seure) kaj kiel eau en pasintaj participoj kiel bleaun 'restinta', skreaun 'skribinta' kun driuwe, skriuwe.





Leciono 9

artikoloj ununombro de-vortoj   de, 'e
    it-vortoj   it
  nedifinita ala gentoj   in
  multenombro ala gentoj   de
substantivoj ununombro de-vortoj   besite, broer, frou, man, oefening, skoalmaster, suster, wrld
    it-vortoj   jier, wurk
  diminutivoj it-vortoj   hompke
  multenombro ala gentoj   lstekens, spaasjes
adjektivoj       lang, koart
  deklinaciinta     ferline, hiele, lytse, oerstallige
  komperativa     fierder, lder
pronomoj persona ununombro nominativo 1e persono ik
      2e persono do
    viraj 3e persono er, dy
    virinaj 3e persono se
    akuzativo/dativo 1e persono my
      2e persono dy
    viraj 3e persono him
  persona multenombro nominativo 1e persono wy
    akuzativo/dativo 1e persono s
    alaj kazoj 2e persono jim
    nominativo 3e persono hja, dy
  nedifinita     ien, wat
  possessive ununombro 1e persono myn
    viraj 3e persono syn, sines
    virinaj 3e persono har
    multenombro 1e persono s, uzes
      2e persono jim
      3e persono har
  resenda      
  distributive      
  montranta de-vortoj   dy
    it-vortoj   dat
  demandanta     wannear, wr
  relativa     wr't
numeraloj       santich, njoggen
adverboj       benei, better, dert, dus, faak, op 't heden, lyn, nea, noch, tichterby, tige, wol
  komperativa     faker
prepozicioj       by, oan
konjunkcioj       as, want
interjekcioj       sa, no
verboj infinitive     fine, freegje, leauwe
  estanta tempo ununombro 1e persono tink, wit
      2e persono wolst, bedoelst
      3e persono wurdt, wennet
    multenombro ala personoj bliuwe, komme, prate, witte
  estanta participo     oan it fervjen
  pasinta participo     gien, kinnen, sjoen
  imperfekto ununombro 1e & 3e persono gie, koe
    multenombro   hiene, wiene
  imperativo     tink, helje
nomoj       Aaltsje, Amearika, Frysln, Klaas, Ljouwert
vokaloj mallongaj     e, i, , oe, y/i, o, a, i, u, ,
  longaj & diftongoj     ei/y/ij, o, a/aa, ee, ou/au, eauw/iuw
  'turnintaj' diftongoj     ie, oe, , , ea, eo
  'rompintaj' diftongoj     uo, i, o, e
  etendintaj vokaloj     , ii

Ordinara vortordo kun dua helpaj verboj: Se hiene hjir better wat tichterby bliuwe kinnen =
Subjekto/Helpa verbo/Komplemento/Verbo/Helpa verbo=SHKVH (nederlanda: SHKHV).
Post adverbo: Dan hiene se [..] bliuwe kinnen =KHSVH (nederlanda: KHSHV).
Substantivoj kiu finighas al op -en, -er kaj ankau fremdaj vortoj kaj diminutivoj
kiu finighas al -e havas la multenombroj en -s: lstekens, spaasjes, hompkes.
Adjektivoj estas ne deklinaciinta post possessiva pronomo kun it-vorto: har nij hs. Kun de-vortoj: myn nije wein.
Verboj: La kontraua vortordo do bedoelst? donas do pli akcento ol normala: bedoelst do?





Leciono 10

artikoloj ununombro de-vortoj   de, 'e
    it-vortoj   it, 't
  nedifinita ala gentoj   in
  multenombro ala gentoj   de
substantivoj ununombro de-vortoj   buorman, Fries, hn, jonge, protte, taal, tiid
    it-vortoj   wurk, jiskfet
  diminutivoj it-vortoj   famke, eintsje
  multenombro ala gentoj   dagen, lju, minsken
adjektivoj       aardich, eigen, Frysk, grut, heech, lstich, maklik, skjin, smoarch
  deklinaciinta     lytse, oerstallige
  komperativa     fierder, lder
pronomoj persona ununombro nominativo 1e persono ik
      2e persono do, [ghentile:] jo
    viraj 3e persono er, dy
    virinaj 3e persono se
    akuzativo/dativo 1e persono my
      2e persono dy
    viraj 3e persono him
  persona multenombro nominativo 1e persono wy
    akuzativo/dativo 1e persono s
    alaj kazoj 2e persono jim
    nominativo 3e persono hja, dy
  nedifinita     wat, sels
    multenombro   sokken
  possessive ununombro 1e persono myn
    viraj 3e persono sines; jins
    virinaj 3e persono har
    multenombro 1e persono s, uzes
      2e persono jim
      3e persono har
  resenda   2e persono jo
  distributive      
  montranta de-vortoj   dy
    it-vortoj   dat
    multenombro   sokke
  demandanta     wr, wa
  relativa     wr't
numeraloj       alle, tsien
adverboj       altyd, drom, faak, fansels, graach, hielendal, ths, wei, ynoarder
  komperativa     faker
prepozicioj       te, tsjin
konjunkcioj       as2, dus
interjekcioj       goendei, hear, och
verboj infinitive     bringe, hlde, kostje, prate, rinne, sizze
  estanta tempo ununombro 1e persono wit, gean
      2e persono wolst, bedoelst
      3e persono hat, komt, praat, sil, wol
    multenombro ala personoj begjinne, leare, moatte, sjogge, wolle
  estanta participo     oan it fervjen
  pasinta participo     leard, wenne
  imperfekto ununombro 1e & 3e persono hie, soe
    multenombro   hiene, wiene
  imperativo     tink, helje
  gerundium     te fielen, te hearren, it meitsjen
nomoj       Ljouwert, Simen
vokaloj mallongaj     e, i, , oe, y/i, o, a, i, u, ,
  longaj & diftongoj     ei/y/ij, o, a/aa, ee, ou/au, eauw/iuw
  'turnintaj' diftongoj     ie, oe, , , ea, eo
  'rompintaj' diftongoj     uo, i, o, e
  etendintaj vokaloj     , ii

Verboj: kun jo en la estanta tempo ona usas la multenombro-formo de la verbo: jo begjinne.



Leciono 11

artikoloj ununombro de-vortoj   de, 'e
    it-vortoj   it, 't
  nedifinita ala gentoj   in
  multenombro ala gentoj   de
substantivoj ununombro de-vortoj   oere, pit, tafel, tn
    it-vortoj   bd, ljocht, ms, sin, waar
  diminutivoj it-vortoj   famke, eintsje
  multenombro ala gentoj   beammen, sinesapels, stuollen
adjektivoj       betiid, kld, let, moai, siik
  deklinaciinta     lytse, oerstallige
  komperativa     lder, moaier
pronomoj persona ununombro nominativo 1e persono ik
      2e persono do, jo
    viraj 3e persono er, dy
    virinaj 3e persono se
    akuzativo/dativo 1e persono my
      2e persono dy
    viraj 3e persono him
  persona multenombro nominativo 1e persono wy
    akuzativo/dativo 1e persono s
    alaj kazoj 2e persono jim
    nominativo 3e persono hja, dy
    akuzativo/dativo 3e persono se
  nedifinita     wat, sels
    multenombro   sokken
  possessive ununombro 1e persono myn
    viraj 3e persono sines; jins
    virinaj 3e persono har
    multenombro 1e persono s, uzes
      2e persono jim
      3e persono har
  resenda   2e persono jo
  distributive      
  montranta de-vortoj   dy
    it-vortoj   dat
    multenombro   dy, it
  demandanta     wr, wa
  relativa     wr't
numeraloj       alve, guon
adverboj       bten, der f, earst, efkes, jns, middeis, moarns, oars, f, sels
  komperativa     faker
prepozicioj       tsjin, snder
konjunkcioj       dus, as3
interjekcioj       net, wat
verboj infinitive     jaan, sitte
  estanta tempo ununombro 1e persono lit, sil
      2e persono leist, meist
      3e persono wol, skynt
    multenombro ala personoj jouwe, sette
  estanta participo     oan it fervjen
  pasinta participo     leard, wenne
  imperfekto ununombro 1e & 3e persono hie, soe
    multenombro   hiene, wiene
  imperativo     jou, lis, yt
  gerundium     it meitsjen, lizzen
nomoj       Ljouwert, Simen
vokaloj mallongaj     e, i, , oe, y/i, o, a, i, u, ,
  longaj & diftongoj     ei/y/ij, o, a/aa, ee, ou/au, eauw/iuw
  'turnintaj' diftongoj     ie, oe, , , ea, eo
  'rompintaj' diftongoj     uo, i, o, e
  etendintaj vokaloj     , ii

La adverboj derfan, derf estas disigebla; vidu ankau drfan, leciono 5



Leciono 12

artikoloj ununombro de-vortoj   de, 'e
    it-vortoj   it, 't
  nedifinita ala gentoj   in
  multenombro ala gentoj   de
substantivoj ununombro de-vortoj   bouwer, kant, pake, strjitte, winst
    it-vortoj   jild, plak, regear, stik
  diminutivoj it-vortoj   famke, eintsje
  multenombro ala gentoj   stuollen, huzen
adjektivoj       lks, oar, ryk, stikken
  deklinaciinta     djoere, oare, rjochte
  komperativa     lder, moaier
pronomoj persona ununombro nominativo 1e persono ik
      2e persono do, jo
    viraj 3e persono er, dy
    virinaj 3e persono se
    akuzativo/dativo 1e persono my
      2e persono dy
    viraj 3e persono him
  persona multenombro nominativo 1e persono wy
    akuzativo/dativo 1e persono s
    alaj kazoj 2e persono jim
    nominativo 3e persono hja, dy
    akuzativo/dativo 3e persono se
  nedifinita     sels, elk
    multenombro   sokken
  possessive ununombro 1e persono myn
      2e persono dyn
    viraj 3e persono sines; jins
    virinaj 3e persono har
    multenombro 1e persono s, uzes
      2e persono jim
      3e persono har
  resenda   2nd/ 3e persono jo, jin
  distributive      
  montranta de-vortoj   dy
    it-vortoj   dit, soks
    multenombro   dy, it
  demandanta     wr, wa
  relativa     dr't, dy't, wat
numeraloj       mear, safolle, tolve
adverboj       derfoar, op't lst, lyk, neat, salang
  komperativa     faker
prepozicioj       tsjin, snder
konjunkcioj       dus, as3
interjekcioj       o, och
verboj infinitive     krije, skamje
  estanta tempo ununombro 1e persono lit, sil
      2e persono leist, meist
      3e persono keapet, kin, lit, nimt
    multenombro ala personoj kostje, meitsje, steane
  estanta participo     oan it fervjen
  pasinta participo     boud, makke
  imperfekto ununombro 1e & 3e persono stie, wie
    multenombro   wiene, wennen
  imperativo     lis, yt
  gerundium     it meitsjen, lizzen
nomoj       Ljouwert, Simen
vokaloj mallongaj     e, i, , oe, y/i, o, a, i, u, ,
  longaj & diftongoj     ei/y/ij, o, a/aa, ee, ou/au, eauw/iuw
  'turnintaj' diftongoj     ie, oe, , , ea, eo, f
  'rompintaj' diftongoj     uo, i, o, e
  etendintaj vokaloj     , ii





Leciono 13

artikoloj ununombro de-vortoj   de, 'e
    it-vortoj   it, 't
  nedifinita ala gentoj   in
  multenombro ala gentoj   de
substantivoj ununombro de-vortoj   famylje, ierde, neef
    it-vortoj   noarden, suden, wurd
  diminutivoj it-vortoj   famke, eintsje
  multenombro ala gentoj   stuollen, huzen
adjektivoj       stikken, stil
  deklinaciinta     rjochte, bste
  komperativa     lder, moaier
pronomoj persona ununombro nominativo 1e persono ik
      2e persono do, jo
    viraj 3e persono er, dy
    virinaj 3e persono se
    akuzativo/dativo 1e persono my
      2e persono dy
    viraj 3e persono him
  persona multenombro nominativo 1e persono wy
    akuzativo/dativo 1e persono s
    alaj kazoj 2e persono jim
    nominativo 3e persono hja, dy
    akuzativo/dativo 3e persono se
  nedifinita     elk, alles
    multenombro   sokken
  possessive ununombro 1e persono myn
      2e persono dyn
    viraj 3e persono syn, sines; jins
    virinaj 3e persono har
    multenombro 1e persono s, uzes
      2e persono jim
      3e persono har
  resenda   2nd/ 3e persono jo, jin
  distributive      
  montranta de-vortoj   dy
    it-vortoj   dit, soks
    multenombro   dy, it
  demandanta     wa, wa2 ,
  relativa     dy't, wat
numeraloj       allegearre, trettjin
adverboj       allinne, boppe, drnei, faaks, hast, dr hinne, lns, mar ris, nder, ynienen
  komperativa     faker
prepozicioj       snder, tusken
konjunkcioj       as3, dat
interjekcioj       och, ju
verboj infinitive     meinimme, sjen
  estanta tempo ununombro 1e persono sil, nim
      2e persono meist, giest
      3e persono lit, nimt
    multenombro ala personoj begjinne, hearre
  estanta participo     oan it fervjen
  pasinta participo     boud, makke
  imperfekto ununombro 1e & 3e persono wie, tocht
    multenombro   wiene, wennen
  imperativo     lis, yt
  gerundium     it meitsjen, lizzen
nomoj       Ljouwert, Simen
vokaloj mallongaj     e, i, , oe, y/i, o, a, i, u, ,
  longaj & diftongoj     ei/y/ij, o, a/aa, ee, ou/au, eauw/iuw
  'turnintaj' diftongoj     ie, oe, /, , ea, eo
  'rompintaj' diftongoj     uo, i, o, e
  etendintaj vokaloj     , ii

Rimarko: Ik tocht, wy moatte der mar ris sjen. Tio estas ekvivalenta de: Ik tocht dat wy der mar ris sjen moasten.
Ik sil nei Amearika, ankau: Ik sil nei Amearika ta.



Leciono 14

artikoloj ununombro de-vortoj   de, 'e
    it-vortoj   it, 't
  nedifinita ala gentoj   in
  multenombro ala gentoj   de
substantivoj ununombro de-vortoj   ein, fleanmesine, mul, reizger, rym, stoel
    it-vortoj   ding, each, feilichheidsrym, nmers, swimfest
  diminutivoj it-vortoj   famke, eintsje
  multenombro ala gentoj   eagen, meter
adjektivoj       frij, los, wier
  deklinaciinta     bste, elke
  komperativa     lder, moaier
pronomoj persona ununombro nominativo 1e persono ik
      2e persono do, jo
    viraj 3e persono hy, er, dy
    virinaj 3e persono se
    akuzativo/dativo 1e persono my
      2e persono dy
    viraj 3e persono him
  persona multenombro nominativo 1e persono wy
    akuzativo/dativo 1e persono s
    alaj kazoj 2e persono jim
    nominativo 3e persono se, hja, dy
    akuzativo/dativo 3e persono se
  nedifinita     elk, alles
    multenombro   sokken
  possessive ununombro 1e persono myn
      2e persono dyn
    viraj 3e persono syn, sines; jins
    virinaj 3e persono har
    multenombro 1e persono s, uzes
      2e persono jim
      3e persono har
  resenda   2nd/ 3e persono jo, jin
  distributive      
  montranta de-vortoj   dy
    it-vortoj   dat, dit, soks
    multenombro   sokke, dizze
  demandanta     hoe, wat
  relativa     wr't, dr't
numeraloj       fjirtich, fjirtjin
adverboj       samar, nderweis
  komperativa     faker
prepozicioj       fan2, om, nder, t
konjunkcioj       of, oft, om't
interjekcioj       ju, tank
verboj infinitive     sitte, sliepe
  estanta tempo ununombro 1e persono sil, nim
      2e persono meist, giest
      3e persono lit, nimt
    multenombro ala personoj begjinne, hearre
  estanta participo     oan it fervjen
  pasinta participo     makke, teld
  imperfekto ununombro 1e & 3e persono foel, moast, seach, siet
      2e persono koest
    multenombro   fertelden, koene, moasten, waarden
  imperativo     lear, helje
  gerundium     lizzen, sjen
nomoj       Ljouwert, Simen
vokaloj mallongaj     e, i, , oe, y/i, o, a, i, u, ,
  longaj & diftongoj     ei/y/ij, o, a/aa, ee, ou/au, eauw/iuw
  'turnintaj' diftongoj     ie, oe, , , ea, eo
  'rompintaj' diftongoj     uo, i, o, e
  etendintaj vokaloj     , ii

Substantivoj: meter shangas ne en multenombro, ankau ne kelkaj alaj substantivoj se oni kalkulas: twa pn 'dua funtoj'.

 

 

Leciono 15

artikoloj ununombro de-vortoj   de, 'e
    it-vortoj   it, 't
  nedifinita ala gentoj   in
  multenombro ala gentoj   de
substantivoj ununombro de-vortoj   rym, stoel, iene, trui, oersetting
    it-vortoj   hier, nmer, papier, resultaat
  diminutivoj it-vortoj   famke, eintsje, fekje, suertsje
  multenombro ala gentoj   druveskers, hannen, hynders
adjektivoj       frij, los, wier, benaud
  deklinaciinta     nuete, krekte, orizjinele, sprutsene
  komperativa     lder, moaier
pronomoj persona ununombro nominativo 1e persono ik
      2e persono do, jo
    viraj 3e persono hy, er, dy
    virinaj 3e persono se
    akuzativo/dativo 1e persono my
      2e persono dy
    viraj 3e persono him
  persona multenombro nominativo 1e persono wy
    akuzativo/dativo 1e persono s
    alaj kazoj 2e persono jim
    nominativo 3e persono se, hja, dy
    akuzativo/dativo 3e persono se
  nedifinita     elk, alles
    multenombro   sokken
  possessive ununombro 1e persono myn
      2e persono dyn
    viraj 3e persono syn, sines; jins
    virinaj 3e persono har
    multenombro 1e persono s, uzes
      2e persono jim
      3e persono har
  resenda   2nd/ 3e persono jo, jin, dy
  distributive      
  montranta de-vortoj   dy
    it-vortoj   dat, dit, soks
    multenombro   sokke, dizze
  demandanta     hoe, wat
  relativa     wr't, dr't
numeraloj       fjirtich, fjirtjin
adverboj       dermei, hieltyd, nearne, oarsom, werom
  komperativa     faker
prepozicioj       fan2, om, nder, t
konjunkcioj       of, oft, om't
interjekcioj       ju, tank
verboj infinitive     sitte, sliepe
  estanta tempo ununombro 1e persono sil, nim
      2e persono hoechst, sitst, sjochst, witst
      3e persono lit, nimt, jeuzelt, leit, siket
    multenombro ala personoj begjinne, hearre
  estanta participo     oan it fervjen
  pasinta participo     makke, teld
  imperfekto ununombro 1e & 3e persono foel, moast, seach, siet, soe
      2e persono koest, woest
    multenombro   fertelden, koene, moasten, waarden
  imperativo     anderje, ferlykje, fersin, set oer, skriuw, sprek, gean
  gerundium     te hynsteriden, te rekkenjen
nomoj       Ljouwert, Simen
vokaloj mallongaj     e, i, , oe, y/i, o, a, i, u, ,
  longaj & diftongoj     ei/y/ij, o, a/aa, ee, ou/au, eauw/iuw, jeuzelt, trui
  'turnintaj' diftongoj     ie, oe, , , ea, oa, eo, nuete
  'rompintaj' diftongoj     uo, i, o, e
  etendintaj vokaloj     , ii, druveskers

Substantivoj: Atentu la vokal-mallongigajho en hannen rilate al hn. La samo en lannen, bannen.
Vokal-longigajho kiel en la nederlanda ne konas la friza: skip - skippen, lot - lotten,
Verboj: Wat woest dermei, vera: 'Kio volos vi fari per ghi?'

Vortordo: Ik soe it net sizze kinne ( SHKV, vidu kun leciono 9).
Vokaloj: ue estas sono kiu en multaj alaj lingvoj sole antau r trovighas: nederlanda: uur. La etendinta u en druve- estas alie!
Atentu ankau la diferenco enter werom kaj w
rom 'pro kio'.





La evoluinta Gramatiko!
Resumas ala supre kolektintajn datenojn

artikoloj ununombro de-vortoj   de, 'e
    it-vortoj   it, 't
  nedifinita ala gentoj   in
  multenombro ala gentoj   de
substantivoj ununombro de-vortoj   les, fyts, ko, boer, winkel, kast, reis, buorren, grammatika, sker, tee, tsiis, doar, holle, jas, pet, tsjerke, wiette, dei, moarn, skoalle, wei, heit, jierdei, mem, sneon, wike, besite, broer, frou, man, oefening, skoalmaster, suster, wrld, buorman, Fries, hn, jonge, protte, taal, tiid, oere, pit, tafel, tn, bouwer, kant, pake, strjitte, winst, famylje, ierde, neef, ein, fleanmesine, mul, reizger, rym, stoel, iene, trui, oersetting
    it-vortoj   hs, wurd, waar, bern, skiep, feest, jier, wurk, jiskfet, bd, ljocht, ms, sin, waar, jild, plak, regear, stik, doel, ln, noarden, suden, wurd, ding, each, feilichheidsrym, nmers, swimfest, hier, nmer, papier, resultaat
  diminutivoj it-vortoj   hompke, bytsje, famke, eintsje, fekje, suertsje
  multenombro ala gentoj   weinen, wurden, doarren, froulju, bern, skiep, lstekens, spaasjes, dagen, lju, minsken, beammen, sinesapels, stuollen, huzen, eagen, meter, druveskers, hannen, hynders
adjektivoj       goed, ld, jong, nij, drok, fol, min, fier, sd, wiet, ml, lang, koart, aardich, eigen, Frysk, grut, heech, lstich, maklik, skjin, smoarch, betiid, kld, let, moai, siik, lks, oar, ryk, stikken, stil, frij, los, wier, benaud
  deklinaciinta     nije, tichte, ferline, hiele, lytse, oerstallige, djoere, oare, rjochte, bste, elke, nuete, krekte, orizjinele, sprutsene
  komperativa     fierder, lder, moaier
pronomoj persona ununombro nominativo 1e persono ik
      2e persono do, [ghentile:] jo
    viraj 3e persono hy, [enklitika:] er, dy
    virinaj 3e persono se
    akuzativo/dativo 1e persono my
      2e persono dy
    viraj 3e persono him
  persona multenombro nominativo 1e persono wy
    akuzativo/dativo 1e persono s
    alaj kazoj 2e persono jim
    nominativo 3e persono se, hja, dy
    akuzativo/dativo 3e persono se
  nedifinita     it, men, ien, wat, sels, elk, alles
    multenombro   sokken
  possessive ununombro 1e persono myn
      2e persono dyn
    viraj 3e persono syn, [nominala uso:] sines; jins
    virinaj 3e persono har
    multenombro 1e persono s, [nominala uso:] uzes
      2e persono jim
      3e persono har
  resenda   2e persono jo, dy
      3e persono jin
  distributive      
  montranta de-vortoj   sa'n, dy
    it-vortoj   dat, dit, soks
    multenombro   sokke, dy, it, dizze
  demandanta     hoe, wat, hokker, hoe, wannear, wr, wa, wa2
  relativa     wr't, dr't, dy't, wat
numeraloj       ien, twa, trije, fjouwer, folle, fiif, beide, seis, sn, acht, fjirtich, fyftich, santich, njoggen, alle, tsien, alve, guon, mear, safolle, tolve, allegearre, trettjin, fjirtich, fjirtjin
adverboj       ek, dan, no, noch, gau, grif, hjir, hjoed, net, sa, wis, wol, aanst, dr, drfan, mar, tegearre, der, derom, dochs, efkes, fuort, krekt, mar, moarn, wakker, al, wer, benei, better, dert, dus, faak, op 't heden, lyn, nea, tichterby, tige, wol, altyd, drom, faak, fansels, graach, hielendal, ths, wei, ynoarder, bten, der f, earst, efkes, jns, middeis, moarns, oars, f, sels, dr, derfoar, op't lst, lyk, neat, salang, allinne, boppe, drnei, faaks, hast, dr hinne, lns, mar ris, nder, ynienen, samar, nderweis, dermei, hieltyd, nearne, oarsom, werom
  komperativa     faker
prepozicioj       mei, fan, foar, nei, ta, yn, oer, op, troch, by, oan, te, tsjin, snder, tusken, fan2, om, nder, t
konjunkcioj       mar, en, dat, as, want, as2, dus, as3, dat, of, oft, om't
interjekcioj       goeie, ja, nee, tanke, sa, no, goendei, hear, och, net, wat, o, och, ju, tank
verboj infinitive     ite, dwaan, ha(wwe), wurde, gean, fine, freegje, leauwe, bringe, hlde, kostje, prate, rinne, sizze, jaan, sitte, krije, skamje, meinimme, sjen, sitte, sliepe
  estanta tempo ununombro 1e persono bin, haw, kin, draach, tink, wit, gean, lit, sil, nim
      2e persono bist, hast, wolst, bedoelst, wolst, leist, meist, giest, hoechst, sitst, sjochst, witst
      3e persono is, giet, krijt, past, liket, reint, rint, wurdt, wennet, hat, komt, praat, sil, wol, skynt, keapet, kin, lit, nimt, jeuzelt, leit, siket
    multenombro ala personoj binne, hawwe, kinne, geane, sille, kinne, moatte, boartsje, bliuwe, komme, prate, witte, begjinne, leare, moatte, sjogge, wolle, jouwe, sette, kostje, meitsje, steane, begjinne, hearre
  estanta participo     folgjend, oan it sjongen, oan it fervjen
  pasinta participo     hn, west, lokwinske, gien, kinnen, sjoen, leard, wenne, boud, makke, teld
  imperfekto ununombro 1e & 3e persono woe, sei, gie, koe, hie, soe, stie, wie, tocht, foel, moast, seach, siet
      2e persono koest, woest
    multenombro   hiene, wiene, wennen, fertelden, koene, moasten, waarden
  imperativo     harkje, lear, rieplachtsje, besykje, sjoch, set, tink, helje, jou, lis, yt, anderje, ferlykje, fersin, set oer, skriuw, sprek, gean
  gerundium     te fielen, te hearren, it meitsjen, lizzen, sjen, te hynsteriden, te rekkenjen
nomoj       Jan, Pyt, Aaltsje, Amearika, Frysln, Klaas, Ljouwert, Simen
vokaloj mallongaj     e, i, , oe, y/i, o, a, u, ,
  longaj & diftongoj     ei/y/ij, o, a/aa, ee, ou/au, eauw/iuw, eu, ui
  'turnintaj' diftongoj     ie, oe, /, , ea, oa, eo, ue
  'rompintaj' diftongoj     uo, i, o, e
  etendintaj vokaloj     , ii, u