Cursus Fries Uitgebreide versie
door Pyt Kramer
Also in English
Terug naar:
Nederlands
Ongeveer 400.000 personen spreken Fries in de provincie Frysln in het noorden van Nederland
[U wilt Saterfries?] Hoe zeg je: Frysln? Luister naar Fries nieuws on-line
Ga naar les 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Grammatica Spelling Index

Meer over de achtergrond van de toegepaste onderdompelingsmethode is te vinden op
http://olle-kjellin.com/SpeechDoctor/ProcLP98.html

Inleiding

Deze cursus is de uitgebreide vorm van de cursus van zeven lessen die ik op deze deze plaats had sinds mei 2000. Die cursus werd redelijk goed bezocht: van de 859 bezoekers aan pagina 1 van de Engelse versie waren er 121 die alle lessen downloadden. Voor de Nederlandse versie waren deze getallen 185 en 41 (Yahoo Stats 4 april 2001).
Ook kreeg ik een aantal e-mails, die me aanspoorden de cursus af te ronden en die waardevolle opmerkingen maakten.

Eerst voegde ik zeven nieuwe lessen toe om de 197 meest voorkomende woorden in het Fries te op te nemen, waarmee 65% van de dagelijkse spraak wordt gedekt. Intussen kwamen er nog veel andere woorden en vormen bij om goede gesprekken te verkrijgen; de woordenlijst telt er nu 525. Ik hoop dat men op deze manier een goede beginkennis van de praktische spraak krijgt. Een laatste les behandelt enige speciale onderwerpen.

Voor alle lessen heb ik het aantal oefeningen* aanzienlijk vergroot, waarmee de gebruiker de gelegenheid krijgt zelf met de taal te werken om er beter gevoel voor te krijgen. Al van de eerste les af wordt men gevraagd aan een gesprek deel te nemen!
*) Er zijn in totaal meerdan 600 oefeningen, waarvan meer dan de helft "geprogrammeerd" is, d.w.z. met ingebouwde correctie.

Bij elke les kan een aparte woordindex worden opgeroepen, die de nieuw geleerde woorden laat zien met de Nederlandse vertaling voor het betreffende geval en met mogelijke opmerkingen voor meer algemeen gebruik.
Er is ook een "groeiende grammatica" beschikbaar, waarin de nieuwe woorden in een grammatisch schema zijn geordend, wat resulteert in een "gegroeide grammatica" aan het einde, met een special overzicht van de buiging van
werkwoorden en van getallen.
Op ieder moment kan de eerste verschijning van een woord worden teruggevonden met behulp van de alfabetische woordenlijst. Verder zijn overzichten aanwezig van de Friese spelling en uitspraak.

Bij het maken van deze cursus heb ik veel gebruik gemaakt van de nieuwe Frisian-English Dictionary van Anne Dykstra, Ljouwert 2000 (Fryske Akademy/ Wurdboeken),
en van de Frisian Reference Grammar van Pieter Meijes Tiersma, Ljouwert 1999 (
Fryske Akademy/ Taal- en Letterkunde).
Mijn lichtend voorbeeld waren de on-line cursussen in het
Bretons.
Voor de oefeningen heb ik veel nut gehad van mijn ervaring als docent Nederlands als tweede taal.

Over de opzet van de cursus nog het volgende: Beginnende met een heel eenvoudige tekst in de eerste les wordt het niveau gedurende de cursus geleidelijk opgevoerd . In elke les wordt de student eerst blootgesteld aan Friese spraak zonder geschreven tekst, waarna een paar vragen worden gesteld om de ondernemingsgezindheid te bevorderen. Dan wordt gevraagd een spreker na te zeggen en diens rol in een gesprek te spelen. Zo wordt de juiste uitspraak geoefend ongehinderd door de geschreven tekst, terwijl men al wat gevoel voor de inhoud krijgt en niet meer met de mond vol tanden staat. Dat is nog meer het geval in de latere lessen, waar de teksten te lang zijn om te onthouden, waardoor de gebruiker tot improvisatie wordt gedwongen.
Hetzelfde wordt dan herhaald met de geschreven tekst ernaast, waarbij de student wordt aangemoedigd de lijst van nieuw geleerde woorden te raadplegen alsmede zijn groeiende grammatica. Daarna volgt een aantal oefeningen, zoals vertalen, verstaan, waar/ niet waar, maak een goede zin, typ het juiste woord en schrijven en spreken. Zo is de student intensief met elke tekst bezig, waardoor de taal op een natuurlijke manier wordt geleerd.
Voor de duidelijkheid worden scheidbare werkwoorden steeds apart geschreven, b.v. fierder gean i.p.v. fierdergean.

Het (westerlauwerse) Fries kent maar geringe dialectische variaties. Deze cursus is gebaseerd op het standaard-Fries, in de praktijk de taal van het centrum van de provincie. Enige variaties zijn aangegeven met ZO (zuidoost), NW (noordwest).

Indien U enige verdere opmerkingen heeft, aarzel dan niet te schrijven.
Dat geldt ook voor technische problemen.

Er moet verder op worden gewezen dat in Friesland en soms daarbuiten verscheidene soorten cursussen Fries worden georganiseerd door de AFK, Achter de Hoven 23, Leeuwarden, tel. 058-234 30 70, www.afuk.nl. Email: ynfo@afuk.nl .

4 juni 2001, Pyt Kramer




















Hoe zeg je Frysln? Naar boven

Sinds enige jaren is Frysln de officile naam van de vroegere provincie Friesland. Als gevolg daarvan hoor je vele hoogwaardigheidsbekleders deze naam bezigen en dat is alleen maar toe te juichen.

Jammer genoeg wordt er bij de uitspraak vaak een fout gemaakt en die vindt zijn oorzaak in het feit dat de naam op twee manieren wordt uitgesproken:

1. Met een gewone n: [Frysln]
Dat is de gewone uitspraak van het woord op zich of v
r klinkers of vr d, h, n of t.

2. Met een nasale : [Frysl]
Deze laatste uitspraak geldt alleen v
r de andere medeklinkers: b, f, g, j, k, l, m, ng, p, r, s, v, w, z.

Het lijkt wat ingewikkeld te onthouden, maar het gaat in de uitspraak bijna automatisch goed omdat het "lekker in de mond ligt".

 

 

 

 

snt 7 july 2001